Wat zou jij doen?


Hallo, Ik ben Jan van Elk, Woerdenaar en verzetsman in de Tweede Wereldoorlog. Ik ben geboren in 1906.

Een verzetsman wordt je niet zomaar. Dit is mijn verhaal. Maar, wat zou jij doen?

 

Bekijk de video hieronder.   


Maak nu Opdracht 1 op je werkblad. (learnbeat opdr.1)

Voor de Tweede Wereldoorlog leefde ik met mijn allerliefste vrouw in een huis aan de Rijnkade in Woerden. Ik kreeg met haar twee kinderen: Jan (junior) en Wil. Op de foto hiernaast zie je mijn vrouw Marie. Dit is onze verlovingsfoto.

 

 

In de jaren dertig hadden wij het niet breed thuis maar ik verdiende genoeg om mijn gezin te onderhouden. Ik was melkventer. Dat betekende dat ik zes dagen in de week zuivelproducten aan huis verkocht. Ik deed dit twee keer per dag. Ik verkocht dan melk, yoghurt en boter. Twee keer per dag liep ik met mijn kar door het centrum van Woerden. Hier onder zie je mij met mijn kar.


Toch had ik tijd om met mijn gezin door te brengen en leuke dingen te doen voor de Tweede Wereldoorlog. Hier zijn we in de dierentuin, ik, mijn Marie en Jan.

 

Maak nu opdracht 2 op je werkblad. (learnbeat opdr. 2)

 

In 1940 brak de Tweede Wereldoorlog uit. In de introductiefilm is te zien hoe de Duitsers ook in Woerden gestationeerd werden. In het begin merkten we daar weinig van maar er gebeurde steeds gekke dingen. Ik besloot het verzet te helpen.

Ik kwam in contact met de verzetsgroep de Oranje Vrijbuiters. Zij deden verzetswerk in de omgeving van Utrecht, en dus ook in Woerden. We hebben meerdere onderduikers bij ons in huis aan de Kruittorenweg en in het huis aan de Rijn. Wil, mijn dochter, kan je hier meer over vertellen.


Beluister het fragment hiernaast.

 

De foto die je in het fragment zag is een foto van mijn vrouw Marie, mijn zoon Jan, mijn dochter Wil en Lotte, het Joodse meisje dat bij ons ondergedoken zat.

 

Maak nu opdracht 3 en 4 op je werkblad. (learnbeat opdr. 3 en 4)


Op 10 maart 1943 kocht ik een pand aan de Rijnstraat in Woerden voor de verzetsgroep Oranje Vrijbuiters. Het was de bedoeling dat zich hier meer onderduikers konden schuilhouden. Hiernaast zie je het pand. Het is het pand rechts van de witte deur. Het deel wat ik kocht was het rechter deel met het poortje. Het pand zag er toen heel anders uit dan nu, maar het staat er nog steeds. Klik op deze link en bekijk het pand zoals het er nu uit ziet.


Maak nu opdracht 5 op je werkblad. (learnbeat opdr. 5)

Marianne, de onderduikster die al eerder bij ons ondergedoken had gezeten komt later weer terug. Zij en haar vriend Hans hadden een onderduikadres nodig. Marianne kon bij ons in huis blijven en Hans kon een plekje krijgen in het huis aan de Rijnstraat. In het pand zaten inmiddels ongeveer 18 onderduikers en een aantal verzetsstrijders.

Maar we werden verraden. Op 25 augustus 1943 reden twee auto’s van de Duitse SS om zeven uur in de ochtend de straat binnen. Ik was net op tijd om het te zien gebeuren omdat ik mijn ronde deed met de melkkar. Alle onderduikers en verzetsmensen aanwezig werden uit het huis gehaald.

 

De zoon van de bakker, die het huis van brood voorzag, kan je meer vertellen over wat hij die dag heeft gezien. Beluister het fragment hiernaast.

 

Maak nu opdracht 6 op je werkblad. (learnbeat opdr. 6)


Snel ging ik terug naar huis om te vertellen aan mijn vrouw wat er was gebeurd. Ik moest naar Utrecht, naar het hoofdkwartier van de Oranje vrijbuiters om te vertellen dat we waren verraden. Ik stelde mijn vrouw gerust en beloofde met het eten weer thuis te zijn. Dit kon ik helaas niet waar maken.

 

Het hoofdkwartier bleek al verraden. Ik werd in Utrecht opgepakt en naar de gevangenis in Scheveningen gebracht, ook wel bekend als het Oranjehotel.

 

Klik op deze link om op de website van de Oranje vrijbuiters je volgende opdracht te maken.

 

Maak nu opdracht 7. (learnbeat opdr. 7)

 

Na mijn verhoor werd ik naar concentratiekamp Vught gebracht. Ik werd gezien als een politieke gevangene. Kamp Vught is vandaag de dag nog te bekijken. Klik op deze link en bekijk kamp Vught. Je kunt door middel van de blauwe cirkels op de linker kaart je poppetje verplaatsen en zo rondlopen.

Maak nu opdracht 8 en 9 op je werkblad. (learnbeat opdr. 8)

Vanuit concentratiekamp Vught kwam er een groot transport naar Concentratiekamp Dachau in Duitsland omdat de geallieerden waren geland. Ook ik moest mee met dat transport. Op 26 mei 1944, na een reis van twee dagen kwam ik aan. De reis was verschrikkelijk. Ik ontkwam aan het zware werk omdat ik zei dat ik schilder was. Maar ik moest wel aan het werk en werd naar een ‘onderkamp’ vervoerd. Later keer ik weer terug naar Dachau als de geallieerden te dichtbij komen. Klik op deze link en bekijk kamp Dachau. Ook nu kun je door het kamp lopen door je poppetje te verslepen naar de verschillende blauwe rondjes op het linker kaartje. Er is zelfs een luchtshot. Neem de tijd om het kamp te bekijken.  

Maak nu opdracht 10 op je werkblad. (learnbeat opdr. 9)

Door honger, uitputting en ziekte overlijdt Jan van Elk op 25 februari 1945. Van de onderduikers en verzetsleden die opgepakt zijn in de Rijnstraat is ook nooit meer iets vernomen. Hierboven zie je de overlijdensakte.

 

Marie, Jan (junior) en Wil hebben de oorlog wel overleefd. Marianne, de vrouw die bij hen in huis woonde op het moment van de razzia (grote arrestatiegolf) in de Rijnstraat heeft zichzelf aangegeven om bij haar Hans te kunnen zijn. Marianne overleefde de oorlog maar Hans niet.

Wil en Marianne hebben nog een tijdje contact gehad. Marianne is uiteindelijk met een Amerikaanse soldaat getrouwd. Hiernaast zie je haar trouwfoto.

 

Maak nu opdracht 11 en 12 op je werkblad. (learnbeat opdr. 10 en 11)


Wat vond je van deze les? Klik hier en laat het ons weten.